ریشه های مهری در مسیحیت

مسعود بُربُر دوشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۸۶ ۱

[singlepic=10,175,right]گرچه حتا اشاره به نکاتی که نشان دهنده تاثیر آیین مهر در آیین های پسینی نظیر مسحیت باشند،خود کتابهایی مفصل را می تواند شکل دهد اما اشاره یی کوچک و مختصر از آن چه هم اکنون به نظرم می رسد بد نیست و شاید آغازگر راه کوشش هایی جدی تر شود: ۱- قدیم ترین سندی که در آن نام میترا به همین شکل ثبت شده مربوط است به پیمانی میان هیتی ها و همسایه شان میتانی ها که در آن از میترا برای حفظ این پیمان استعانت شده. تاریخ این پیمان به ۱۴ قرن پیش از مسیح مربوط می شود. آخرین مدرکی که محتوی نام میترا و پرستش آن است به پنج قرن بعد از مسیح بر می گردد که نتیجتا این خداوند حداقل به مدت ۱۹ قرن ستایش می شده است.
۲- شام مهر Agape یا شام مقدسTrapeza Mithrou که برابر آن شام آخر Eucariste یا Last Supper را داریم موضوع صفحات بسیار تواند بود. پس از قربانی کردن گاو وظیفه زمینی میترا به پایان رسیده است و شام اخر میترا که در آن جام شراب Poterion هم حضوری جدی دارد برگزار می شود و میترا به آسمان می رود (معراج). در نقوش مهرابه ها اغلب دو جفت گوشت و خون گاو یا قرص نان و جام شراب خوراک این میهمانی است که در دوره های میانی این دو این دو جفت با هم نیز دیده می شوند. جالب ان که در گاثاها از مگه نام برده می شود که همان ماژ یا بزم است و هنوز در جزء دوم بگماز (ضیافت بغ) دیده می شود. بر سفره این مهمانی که هنوز در آیین زرتشتیان برگزار می شود نان و آب برکت یافته (Draona و Haoma) هست. جالب آن که زیر نقوش مربوط به این ضیافت در اکثر مهرابه ها جمله ای یافت می شود بدین مضمون که “این گوشت و خون خداوند ما میتراست” (و گاه این گونه ادامه پیدا می کند ” که خوردیم و نوشیدیم”) و جالب تر باب ششم آیه های ۴۹ تا ۵۸ انجیل یوحناست جایی که عیسی می گوید: من نان حیات هستم پدران شما مرا خوردند (…) اگر جسد پسر انسان را نخورید و خون او ننوشید حیات ندارید و هرکه جسد من خورد و خون مرا نوشد حیات جاودانی دارد و من در روز آخر او را بر خواهم خیزاند چرا که خوردنی حقیقی جسد من و نوشیدنی حقیقی خون من است.
۳- در مراسم شام مهر خدمتگزارانی دیده می شوند که مأمور پذیرایی هستند و سر و روی خود را می پوشانند (پوشیده دومین مرحله از درجات هفتگانه تشرف مهری است) اینان گویا همان مغبچگان باده فروش در ادب فارسی باشند.
۴- سه نوع تثلیث در آیین مهر می توان دید. نخست تثلیث مهر با سروش و رشن است که اغلب در اوستا به چشم می خورد که سروش را سمت راست مهر و رشن را سمت چپ او می آورد (یشت دهم بندهای ۹۹ و ۱۰۰ ) دوم تثلیث مهرپرستان اروپایی است که در نقوش تولد میترا از صخره دو جوانک به نام کوتس kotes و کوتوپاتس kotopates را نمایش می دهد(بار دیگر به تابلوی عذرای صخره های داوینچی نگاهی بیاندازید!) در نقوش مهری کوتس در سمت راست با مشعل رو به بالا و کوتوپاتس با مشعل رو به پایین در سمت چپ مهر نماد طلوع و غروب خورشیدند. جالب تر این که در برخی نگاره ها کوتس در کنار خود خروسی همراه دارد که این باور که کوتس و کوتوپاتس دگردیسی سروش و رشن باشد را تقویت می کند. چرا که نماد سروش خروس است که هنوز هم در ادبیات غربی پرنده ایرانی است. تثلیث سوم که نزدیک ترین به مسیحیت است تثلیث هخامنشی است. اهورا مزدا ، مهر و ناهید همواره مثلث مقدس هخامنشی را شکل داده اند که با دانستن این که ناهید مادر مهر است و باز دانستن این که تثلیث اولیه در مسیحیت خداوند و عیسی و مریم است و بعدها اب و ابن و روح القدس شده ریشه های تثلیث مسیحیت بهتر درک می شود. دیگر اینکه پدر مهر و عیسی هردو دست کم چیزی از جنس از زمین نیست.
۵- رنگ ها ولباس های کلیسای کاتولیک به ویژه ردای قرمز، کمربند طلایی (زنّار در ادب پارسی) و کلاه شکسته هم بی هیچ دگرگونی از آیین مهر آمده اند که در تمام نگاره ها به همین شکل ثبت شده.

۶- نمای کلیساهای مسیحی و بعدها معابد انجمن های مخفی همه تقریبا بی کم و کاست همان نمای پرستشگاه های مهری است. (نگاره ها را ببینید)

۷- تعمید با آب همان دستابه ی مهری است که در همه ی مهرابه ها هنگام ورود در صدفی ( که باز نماد و محل تولد مهر است و با دلفین ارتباط بسیار می یابد در بسیاری پیکره ها) آب هست که نماد ناهید هم هست و “شستشویی کن و آن گه به خُرابات خرام”… (خرابات به دلایل بسیار همان خورآباد است و مهرابه که در بخش مربوط به عرفان فارسی خواهد آمد)
۸- پاپ یا پدر در آیین مسیحیت را مقایسه کنیم با مقام هفتم مهری پیر یا پدر! (Pater) پدر جانشین یا خلیفه میتراست بر زمین نماد وی کلاه مهر است که همان کلاه پاپ هم باشد و لباس پاپ که همان لباس پدر است. به این اضافه کنیم حلقه و عصای هر دو را. جالب آن که در ویدیودات (فرگرد ۱۸/II و ۱۴) جمشید دارنده ی همین عصا و حلقه است. (جمشید باعصایش زمین را سوراخ می کند و با حلقه بر خاک می افشرد و زمین فراخ و گسترده می شود…
۹- سلسله مراتب کلیسای کاتولیک را از شورای نایسیا پی بگیریم و بازگردیم به مراتب مهری
۱۰- دست دادن که نمادی مهری است برای همبستگی و پیمان (با دست راست) همین گونه در مسیحیت رواج می یابد و در انجمن ها ی مخفی بعدی نماد اخوت می شود.
۱۱- نماد صلیب که اصلی ترین نماد مسیحیت است ترجمانی است بی دگرگونی (یا با کمترین دگرگونی در درازکردن ضلع پایین) از چلیپای مهری که به صورت های گوناگون چلیپا، چلیپای شکسته، و … به کار می رفته و معانی گوناگون از جمله، خورشید، چرخ گردونه ی مهر،‌و … داشته است. طبعا گل سرخ چهار پر را می توان در همین بند آورد که ترجمانی دیگر است از چلیپای مهری
۱۲- کلاه مهر را اسقفان با نام mitre بر سر می گذارند و گویا همان کلاه درویشان هم باشد.
۱۳- تولد مهر هنگام طلوع خورشید یا نیمه شب میان شنبه و یکشنبه بیست و چهارم و بیست و پنجم دسامبر بوده است که حدودا معادل شب یلدا باشد و افزوده شدن درازای روز و زادن نور از تاریکی. همین تاریخ هم عصر شنبه و سراسر یکشنبه های مسیحیت را تعطیل کرد و هم تاریخ تولد عیسی را از اول آوریل به این تاریخ جابجا کرد!
۱۴- هنگام زادن مهر شبانان در کنار او هستندو همین را در مسیحیت می یابیم (انجیل لوقا ۸/۲) به طور کلی نقش شبانان در مسیحیت و انجیل جالب است.
۱۵- رسم قربانی از مهرپرستی در آیین های گوناگونی به جا ماند جالب ترین آن شاید این باشد که مردم نیاسر مراسم قربانی گاو را در آتشکده ی همان روستا انجام می دهند!!
۱۶- رسم هاله¬ی نور دور سر مقدسان در مسیحیت و سایر دین ها از نقش خورشید دور سر مهر آمده است.
۱۷- یکشنبه تقریبا همه جا روز خورشید است به ویژه در اروپای مسیحی که صراحتا Sunday و Sonntag و … نامیده شده!
۱۸- نماد ستاره پنج پر و شش پر که از هفت ۷ و هشت ۸ ِ زن و مرد آمده و به شکل درجات نظامی باقی مانده، و به باور اهل حق بر سینه فرشتگان آمده است!
۱۹- در آیین مهری و مزدایی بر پل چینوت (صراط!) و در روز رستاخیز گناهکاران پیش روی مهر و رشن اعتراف می کنند. مانی این اعتراف را به زمین آورد و مسیحیان همین را از نظام مانوی گرفتند و اعتراف جایگاهی عمده در زندگی مومنان مسیحی یافت.
۲۰- سوشیانس باوری که در بسیاری ادیان به ویژه یهودیت، مسیحیت و اسلام جایگاه عمده ای دارد ریشه ای مهری دارد به این ترتیب که مهریان معتقدند هر هزار سال دوشیزه ای در دریاچه هامون نطفه موعودی را می گیردو جالب آن که اشاره به سه موعود است (هوشیدر و هوشیدرماه و سوشیانس) که خود تثلیث دیگری است.
۲۱- شمایل ها ی مهر در دوران کودکی روی دامان مادرش (آناهیتا) که به او شیر می دهد در میان مهردینان بسیار رواج داشته است که این سنت در مسیحیت نیز جالب توجه است.

یک دیدگاه »

فرستادن دیدگاه »